جمعه, 18 مرداد 1398 ساعت 20:38

لزوم اجتماعی کردن مراقبت های بهداشتی اولیه در ایران

در حکم انتصاب جناب آقای دکتر جعفرصادق تبریزی به عنوان رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت، دو بند وجود دارد که براساس بند یازدهم سیاست های کلی سلامت بوده و پیشنهاد ابنجانب برای اجتماعی شدن ( همگانی شدن) PHC با این دو بند مطابقت دارد. این دو بند در حکم انتصاب معاونت بهداشتی به شرح زیر است:

* توسعه مشارکت افراد، خانواده ها و جامعه در برنامه های سلامت

* توسعه الگوها برای ایجاد ساختار ارائه خدمت با الگوی مردم محور با هماهنگی مراکز و دفاتر معاونت

درواقع ارایه مراقبت های بهداشتی اولیه (PHC) توسط بهورزان زمانی در ایران شروع شد که بیش از 75 درصد مردم ایران در مناطق روستایی زندگی می کردند و سطح سواد مردم بسیار پایین بود.

در آن دوران آموزشگاه های بهورزی وزارت بهداشت افرادی را از روستاها با سواد حداقل ششم ابتدایی شناسایی می کردند و آنها را دو سال آموزش می دادند تا مهارت های لازم را برای ارایه مراقبت های بهداشتی اولیه به مردم روستاها کسب نمایند.

این مراقبت ها منجر به بهبودی بسیار درخشان در شاخص های سلامتی ایران شد. اکنون با گذشت چهار دهه از شروع ارایه مراقبت های بهداشتی اولیه در ایران توسط بهورزان، نزدیک به 80 درصد مردم ایران در مناطق شهری زندگی می کنند و سطح سواد مردم بخصوص سواد زنان افزایش بسیار چشمگیری داشته است.

همچنین اکثریت کودکان و نوجوانان ایران تحصیلات خود را تا دیپلم ادامه می دهند. بنابراین زمینه همگانی کردن PHC در ایران فراهم شده است. اجتماعی کردن PHC می تواند جهشی اساسی در سطح سلامتی مردم ایران ایجاد نماید.

در سال 1397، اجتماعی کردن سلامت در اولویت وزارت بهداشت قرار گرفته است. در راستای این اولویت، وزارت بهداشت ایران می تواند برای اجتماعی کردن PHCدر ایران اقدام نماید. اصول PHC عبارتند از: عدالت، مشارکت مردمی، همکاری بین بخشی ، جامعیت مراقبت و تکنولوژی مناسب.

هر چند که در PHC به مراقبت های فردی و درمان اولیه بیماریهای شایع هم توجه شده است اما تاکید عمده بر روی سلامتی جامعه و مراقبت از جامعه توسط خود مردم و با رویکرد عوامل اجتماعی موثر بر سلامت می باشد. برای اجتماعی کردن PHC دو پیشنهاد زیر ارایه می گردد:

1) عقد قرارداد بین وزارت بهداشت و آموزش و پرورش. بر اساس این قرارداد، وزارت بهداشت می تواند در طی 12 سال تمامی مهارت های PHC را در مدارس ایران آموزش دهد. در این صورت دانش آموزان هنگام فارالتحصیل شدن از دبیرستان ها مدرک "کارمند سلامتی جامعه"* را دریافت خواهند نمود و می توانند به ارایه خدمات PHC به خانواده خود و همچنین خدمات داوطلبانه در جامعه بپردازند.

2) عقد قرارداد بین وزارت بهداشت و صدا و سیما. بر اساس این قرارداد وزارت بهداشت می تواند از طریق رادیو سلامت و شبکه سلامت و همچنین در قالب سایر برنامه ها و در شبکه های مختلف صدا و سیما، اصول و مهارت های اصلی PHC را به عموم مردم ایران آموزش دهد.

/دکتر محمد زکریا پزشکی، دانشیار  دانشگاه علوم پزشکی تبریز

* Community Health Worker ( CHW )

نظر دادن